Forum www.stalnierdzewna.com

Jaka jest krótka charakterystyka stali narzędziowych - co jest jej największym atutem, jaki jest jej podział i przykład wykorzystywania - piszę pracę ze stali wykorzystywanej w górnictwie. Proszę o odpowiedź lub materiały. Będę wdzięczny za pomoc.

Stale narzędziowe mają większą zawartość C i pierwiastków stopowych zwłaszcza węglikotwórczych niż w stalach konstrukcyjnych. Powinny cechować się dużą twardością i odpornością na ścieranie. Szczególnie korzystnie wpływa na to Cr, Mo, W.
Stale te dzieli się na stale:
- do pracy na zimno (do 250 °C),
- do pracy na gorąco (250 - 600 °C).

Stale narzędziowe do pracy na zimno - głównymi dodatkami stopowymi tych stali są Cr do 12 %, W do 9 %, V do 2 % (zwykle 0,25 %). Są to stale średniostopowe. Zawierają 1 % C (niektóre 1 – 2 % C). Głównymi dodatkami są C i Cr, które decydują o strukturze tych stali. Jako stale narzędziowe stosowane są głównie stale martenzytyczne. Stale te ujęte są w trzech grupach, a mianowicie:
I - stale nisko i średniowęglowe o zawartości ok. 1 % C – nadeutektoidalne o małej lub średniej hartowności (twardość po zahartowaniu > 60 HRC) oraz małej odporności na odpuszczanie. Stosowane na narzędzia do pracy z małymi prędkościami.
II - zawierają ok. 0,5 %, średniostopowe o znacznej hartowności, cechują się niezbyt dużą twardością ale znaczną ciągliwością. Po zahartowaniu mają strukturę martenzytyczną. Przeznaczone są na narzędzia udarowe.
III - wysokostopowe o dużej zawartości C do 2 %. Mają strukturę ledeburytyczną i dużą hartowność. Mają dużą odporność na ścieranie i stosowane są na narzędzia pracujące w trudnych warunkach.
Obróbka cieplna stali narzędziowych do pracy na zimno polega na ich zmiękczeniu do ok. 250 HB drogą wyżarzania (680 – 850 °C) i hartowaniu w granicach 800 – 900 °C i chłodzeniu w wodzie.

Stale narzędziowe do pracy na gorąco - stosowane są do wyrobu narzędzi do obróbki plastycznej na gorąco, które są narażone na ścieranie i odpuszczające działanie ciepła. Powinny mieć dużą twardość utrzymującą się w temperaturze pracy narzędzia, dobre przewodnictwo cieplne i odporność na zmęczenie termiczne. Są to stale średniowęglowe (0,3 - 0,55 % C) zawierające pierwiastki stopowe Cr 0,65 – 5 %, Mo 0,25 – 3 %, V 0,2 - 0,6 %, rzadziej W, Si, Ni, Mn, Co.
Stale te dzieli się na:
- wyżej stopowe – zawierają ponad 7 % dodatków stopowych i 0,3 - 0,4 % C, odporne na odpuszczające działanie ciepła i stosowane na narzędzia pracujące w szczególnie niekorzystnych warunkach (matryce wysokoobciążone, formy do odlewania ciśnieniowego). Należy je hartować od wysokich temperatur (ok. 1000 °C) aby duża ilość węglików przeszła do roztworu, temp. odpuszczania 500 – 600 °C,
- niżej stopowe – zawierają ok. 3 % dodatków stopowych i 0,5 - 0,55 % C.